Tłuszcz w diecie dzieci w wieku 1 – 3 lat

Początkowo podstawowym posiłkiem w diecie niemowląt i małych dzieci jest pokarm mamy lub odpowiednio dobrana mieszanka mleczna. Jednakże, wraz ze wzrostem i dojrzewaniem zmieniają się potrzeby naszych pociech. Wzrasta zapotrzebowanie na energię, białko, tłuszcze, węglowodany, a także pozostałe składniki odżywcze takie jak witaminy i składniki mineralne. Zgodnie z teorią Barkera, sposób odżywiania dzieci na pewnych, kluczowych etapach rozwojowych np. w czasie życia płodowego, ale także wczesnego dzieciństwa, wpływa w znaczącym stopniu na stan zdrowia dzieci w dorosłości. Może to zmniejszać lub zwiększać ryzyko chorób układu krążenia, nadwagi, otyłości, a także cukrzycy.

Znaczenie tłuszczu w diecie dziecka

Tłuszcz stanowi jeden z podstawowych składników odżywczych. Dostarczenie go w odpowiedniej ilości wpływa nie tylko na prawidłowy rozwój i dorastanie, ale także stanowi podłoże do zachowania zdrowia w latach późniejszych. Zgodnie z zaleceniami Instytutu Żywności i Żywienia tłuszcz powinien stanowić ponad 1/3 dostarczanej do organizmu energii (35 – 40%; czyli od 33 do 44g tłuszczu/dzień). Jego udział powinien być tak duży, ponieważ ten makroskładnik stanowi bardzo ważny element budulcowy organizmu, przed wszystkim układu nerwowego: mózgu i wzroku.

Cholesterol w diecie dzieci

Chcąc prawidłowo skomponować jadłospis naszej pociechy nie mniejsze znaczenie ma odpowiedni rodzaj wybieranego tłuszczu. Zgodnie z zasadami żywienia dzieci nie powinniśmy ograniczać cholesterolu w jadłospisie dziecka do 3 roku życia. W tym wieku jest on niezwykle ważnym składnikiem odżywczym, biorącym udział w budowie układu nerwowego, a także biosyntezie hormonów. Z tego względu powinniśmy unikać margaryn ze sterolami roślinnymi, które pomimo tego, że są bardzo pomocne u osób cierpiących na choroby układu krążenia,
w diecie małych dzieci są niewskazane. W zamian za to, do smarowania pieczywa możemy używać zwykłe margaryny miękkie, masło, miękkie awokado albo płynne oleje roślinne np. oliwę z oliwek.

Niezdrowe tłuszcze w diecie

Pomimo tego, iż w jadłospisie dzieci nie należy ograniczać cholesterolu, to pozostałe zasady dotyczące spożywania tłuszczów są nadal aktualne. Mowa tu o nasyconych kwasach tłuszczowych i tłuszczach trans, których spożycie powinno być limitowane. Są to tłuszcze, dla których jednoznacznie wykazano negatywny wpływ na zdrowie, zarówno u dzieci, jak i dorosłych.

Źródłem tłuszczów nasyconych są przed wszystkim tłuste gatunki i części mięsa np. boczek wieprzowy, baranina czy drób ze skórą. Ich źródłem są także przetwory mięsne np. kabanosy czy kiełbasy, sery pleśniowe i do smarowania (kanapkowe), a także słodycze takie jak czekolady i wyroby czekoladopodobne. Jak zalecają eksperci, wspominane tłuszcze nie powinny być obecne w diecie naszych dzieci w ilości większej niż 11g na dzień.

Natomiast źródłem tłuszczów trans są produkty zarówno naturalne, jak przetworzone. Do naturalnych źródeł tłuszczów trans zaliczamy pełnotłuste mleko i pełnotłuste przetwory mleczne, w tym masło. Jednakże tutaj zawartość wspominanych tłuszczów trans nie powinna nas martwić, gdyż jest to niewielka ilość. Co więcej, nabiał niesie za sobą wiele korzyści i jeśli jest prawidłowo tolerowany powinien być obecny w diecie dzieci w ilości 3 – 4 porcji dziennie (np. 2 szklanki mleka, 1 kubeczek jogurtu i plaster twarogu).

Włączenie wyżej wymienionych produktów w odpowiednim czasie jest bardzo ważne, gdyż wspomniane produkty dostarczają dzieciom bardzo ważnego w tym okresie wapnia. Mleko i przetwory mleczne są szczególnie ważne w dostarczaniu tego składnika odżywczego, ponieważ wapń obecny w tych produktach wchłania się najlepiej.

Zdrowe tłuszcze

Wśród zdrowych i pożądanych w diecie tłuszczów znajdują się, podobnie jak u dorosłych, jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Te tłuszcze znajdziemy przede wszystkim w płynnych olejach roślinnych takich jak m.in. oliwa z oliwek czy olej rzepakowy.  Mogą być one wykorzystywane do przygotowywania posiłków dla najmłodszych, na przykład pierwszej zupki jarzynowej czy surówek.

Cenne w diecie dzieci są także wielonienasycone kwasy tłuszczowe, wśród których wymieniamy kwasy tłuszczowe omega – 3 i omega – 6. Te pierwsze charakteryzują się działaniem przeciwzapalnym, a drugie z nich wręcz odwrotnie, dbają o gotowość organizmu dziecka od obrony przed różnymi drobnoustrojami.

Kwasy tłuszczowe n – 6 powinny być obecne w diecie naszych dzieci już od samego początku. Ten rodzaju tłuszczu występuje dosyć powszechnie w żywności. Znajdziemy go w wielu olejach roślinnych takich jak olej słonecznikowy, rzepakowy, a także w nasionach i orzechach.

Nieco większą uwagę powinniśmy zwrócić na kwasy należące do rodziny omega – 3. Ich podstawowym przedstawicielem jest ALA (kwas alfa – linolenowy). Zgodnie z zaleceniami, ten tłuszcz powinien stanowić 0,5% wartości energetycznej diety dziecka. W praktyce oznacza to, że mały dodatek produktów zasobnych w ten składnik odżywczy, dostarcza nam odpowiednich jego ilości. Kwas ALA, czyli alfa – linolenowy występuje w zielonych warzywach liściastych, orzechach włoskich, siemieniu lnianym, a także oleju lnianym i rzepakowym warto te produkty włączyć do swojego jadłospisu.

Szczególnie ważne w diecie dzieci są kwasy EPA i DHA. One również należą do kwasów n – 3, działających przeciwzapalnie. Jednakże to nie ich jedyna funkcja. Jako elementy budujące układ nerwowy, biorą one udział w prawidłowym rozwoju mózgu, procesach uczenia się i zapamiętywania, a także w prawidłowym rozwoju wzroku. Przez pierwsze dwa lata życia dziecka zalecane jest dostarczanie min. 100mg kwasu DHA dziennie, natomiast od drugiego roku życia należy dziecku dostarczać 250mg kwasów EPA i DHA. Jego podstawowym źródłem są ryby, które zgodnie z zaleceniami powinny być spożywane 1 – 2 razy w tygodniu. Jeśli nie są obecne w diecie np. z powodu alergii, muszą zostać zastąpione odpowiednio dobraną suplementacją.
Optima DHA

Gdzie jeszcze możemy szukać dobrych tłuszczów?

Źródłem jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych są orzechy i nasiona, jednakże podanie ich w zbyt młodym wieku, stanowią ryzyko zadławienia, dlatego decyzja o ich włączeniu do jadłospisu powinna być zawsze podejmowana indywidualnie.

Nie mniejsze znaczenie w diecie dzieci mają także jaja, które stanowią nie tylko źródło łatwo przyswajalnego tłuszczu, ale także pełnowartościowego białka, witamin (A, D, B) i luteiny wpływającej korzystnie na wzrok.

Do innych, mniej typowych źródeł tłuszczu należą także produkty takie jak awokado i oliwki. Jeśli są dobrze tolerowane przez nasze maluchy, także mogą być włączone do ich planu żywieniowego. Należy jednak zwrócić uwagę na oliwki zawierające pestkę w środku, gdyż mogą stanowić ryzyko zadławienia.

Bibliografia

  1. H. Szajewska i wsp. Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Medycyna Praktyczna 2017; 26 – 29.
  2. M. Jarosz i wsp. Normy żywienia dla populacji Polski. Instytut Żywności i Żywienia 2017.
  3. M. Jarosz i wsp. Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla dzieci i młodzieży. Instytut Żywności i Żywienia 2016.
Podsumowanie
Tłuszcze w diecie dzieci
Tytuł
Tłuszcze w diecie dzieci
Autor
Wydawca
Poznaj się na tłuszczach
Logotyp