Choć głównym wyzwaniem w diecie każdego chorego na cukrzycę jest kontrola poziomu przyjmowanych cukrów, równie ważna jest ilość oraz jakość spożywanych tłuszczów. Diabetycy powinni stale dążyć do ograniczania ilości tłuszczów nasyconych (obecnych m.in. w maśle, tłustym mięsie, serach podpuszczkowych) oraz zwiększenia spożycia korzystnych tłuszczów nienasyconych w codziennej diecie. Znaleźć je można przede wszystkim w olejach roślinnych, miękkiej margarynie, orzechach, nasionach oraz tłustych rybach morskich. Dlaczego prawidłowo zbilansowane tłuszcze są tak ważne w diecie cukrzyka?

Cukrzyca to jedna z najpowszechniejszych chorób cywilizacyjnych, której przyczyną są zaburzenia gospodarki węglowodanów, tłuszczów oraz białek. Choroba ta charakteryzuje się zwiększonym stężeniem glukozy (cukru) we krwi, na skutek zaburzonego wydzielania lub nieprawidłowego działania insuliny – hormonu produkowanego przez trzustkę. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) cukrzyca dotyka 415 mln ludzi na całym świecie, a do 2035 r. ich liczba może wzrosnąć do ponad 600 mln. W Polsce na cukrzycę choruje już co najmniej 3 mln ludzi, z czego 1/3 może nie zdawać sobie z tego faktu sprawy. Z uwagi na fakt, że liczba osób z cukrzycą rośnie każdego roku średnio o 2,5 proc cukrzycę uznaje się za epidemię XXI wieku, choć jest chorobą niezakaźną. W jej leczeniu prócz przyjmowania insuliny bardzo duże znaczenie ma prawidłowe żywienie. Jest jednym z ważniejszych elementów całego procesu terapeutycznego, zarówno w przypadku cukrzycy typu 1 (której przyczyną jest proces autoimmunologiczny) jak i typu 2 (której przyczyn upatruje się w genach oraz stylu życia).

Jestem cukrzykiem – wiem, co jem

Eksperci są zgodni co do tego, że w procesie prawidłowego leczenia cukrzycy (zarówno typu 1 jak i 2) dużą rolę odgrywa świadomość pacjentów cierpiących na to schorzenie w zakresie tego, jak duży wpływ na ich zdrowie ma właściwie zbilansowana dieta. Faktem jest, iż odpowiednio skonstruowany jadłospis pozwala na utrzymanie prawidłowej glikemii (poziomu glukozy we krwi) oraz powoduje normalizację lipidów (tłuszczy) w naszym organizmie. W przypadku cukrzycy typu 2, której często towarzyszy otyłość, rolą diety jest także redukcja masy ciała. Podobnie jak w przypadku człowieka zdrowego dieta cukrzyka musi pokryć zapotrzebowanie organizmu na energię i składniki odżywcze, witaminy oraz sole mineralne. Chorym na cukrzycę zaleca się spożywanie 4 – 5 posiłków w ciągu dnia o stałych porach, a także unikanie alkoholu oraz papierosów.

Tłuszcze w diecie cukrzyka

Badania naukowe wykazują istotną rolą spożycia tłuszczu jako czynnika wpływającego na rozwój wielu chorób  cywilizacyjnych, do których zaliczyć możemy także cukrzycę. W zapobieganiu wystąpienia tych chorób, oprócz poziomu spożycia tłuszczu, istotny jest jego skład, a zwłaszcza mały udział kwasów tłuszczowych nasyconych (których źródłem są tłuszcze zwierzęce) oraz większy jedno- i wielonienasyconych, które wykazują korzystne działanie na organizm człowieka. Najnowsze zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę opracowane i opublikowane przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne wskazują, iż w leczeniu dietetycznym chorych na cukrzycę udział tłuszczu w diecie powinien być taki jak w diecie osób zdrowych i może wahać się od 25% do 40% wartości energetycznej diety. Ważny jest udział poszczególnych rodzajów kwasów tłuszczowych w diecie. Tłuszcze nasycone powinny stanowić mniej niż 10% wartości energetycznej diety. Rekomendowana ilość tłuszczów jednonienasyconych to 20% wartości energetycznej diety, zaś tłuszczów wielonienasyconych około 6–10% wartości energetycznej diety.

Cukrzyku – poznaj się na dobrych tłuszczach

Spośród czterech rodzajów nienasyconych kwasów, swoiste biologiczne działanie wykazują głównie dwie rodziny: omega-3, którą reprezentuje kwas α-linolenowy (ALA) i omega-6, której prekursorem jest kwas linolowy (LA).

Optima Omega 3

Ważnym źródłem kwasów omega-3 i omega-6 są oleje roślinne, do których zaliczyć możemy olej słonecznikowy (70% LA; 0,5% ALA), wiesiołkowy (67% LA; 14% GLA), kukurydziany (57% LA; 1% ALA), sojowy (50% LA; 8% ALA) czy rzepakowy (20% LA; 9% ALA)[4]. Zdrowych tłuszczów można dostarczać organizmowi także poprzez spożywanie ryb morskich, owoców morza oraz alg.

Chorzy z cukrzycą powinni zatem uważnie wybierać źródło tłuszczów w diecie – chodzi zarówno o przestrzeganie odpowiedniej ich ilości jak i jakości. Pomaga to w utrzymaniu prawidłowej masy ciała, a także właściwego stężenia cholesterolu we krwi[5]. Ma to duże znaczenie z uwagi na fakt, iż ocenia się, że chorzy na cukrzycę są niemal trzy razy bardziej narażeni na ryzyko zgonu z przyczyn kardiologicznych niż osoby zdrowe.

Bibliografia

Szewczyk A i wsp. Ocena sposobu żywienia osób chorujących na cukrzycę typu 1 i 2, Probl Hig Epidemiol 2011, 92(2): 267-271

Szewczyk A i wsp.  Ibidem

Konrad Achremowicz, Katarzyna Szary-Sworst, WIELONIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE CZYNNIKIEM POPRAWY STANU ZDROWIA CZŁOWIEKA,  Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2005, 3 (44), 5 – 22

E. Materac i wsp. ROLA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH OMEGA-3 I OMEGA-6W ORGANIZMIE CZŁOWIEKA, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLVI, 2013, 2, str. 225 – 233

Tatoń J.: Cukrzyca typu II (nie wymagająca wstrzyknięć insuliny)., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1998

Podsumowanie
Tłuszcze w diecie cukrzyka – o czym należy pamiętać?
Tytuł
Tłuszcze w diecie cukrzyka – o czym należy pamiętać?
Autor
Wydawca
Poznaj się na tłuszczach
Logotyp