Współcześnie sklepowe półki uginają się pod ciężarem różnorodnych olejów roślinnych. W zależności od przeznaczenia w kuchni możemy wybrać spośród rafinowanych i tłoczonych na zimno olejów z rzepaku, pestek dyni, słonecznika, z pestek winogron i wielu, wielu innych. Jak było kiedyś?

Historia tłoczenia oleju

Historia tłoczenia oleju jest bardzo długa i sięga czasów starożytnych. Już w wielu egipskich grobowcach można odnaleźć flakony wypełnione olejem palmowym, a m.in. z oleju lnianego chętnie korzystał Hipokrates i polecał go jako środek łagodzący na bóle brzucha. Z olejów roślinnych korzystano nie tylko w celach spożywczych. Przykładowo, wcześniej wspominany olej lniany służył także do pielęgnacji drewna. Wykorzystywali go w ten sposób nie tylko mieszkańcy starożytnego Rzymu czy Grecji, ale również pierwsi Słowianie.

Od domowego oleju do produkcji

Pozyskiwany w dawnych czasach olej szybko się psuł i wymagał spożycia w dość krótkim czasie. Nie były to jedyne wady: również jego wyrabianie na większą skalę było problematyczne. Zmiana nastąpiła dopiero za sprawą Rewolucji Przemysłowej, kiedy to w większości wsi pojawiły się wytłaczarki do olejów. Działanie tych maszyn było bardzo proste: nasiona wkładano do specjalnego lejka, a później przy pomocy klina wyciskano z nich olej. Tak świeżo tłoczony olej rozlewano do butelek i rozwożono wszystkim mieszkańcom.

Wraz z rozwojem technologii, rozwinęła się również produkcja. W XX w. zaopatrywanie szerokiego grona ludzi w oleje stawało się coraz prostsze. Możliwe było wyżywienie nie tylko pojedynczych wsi, ale i większych regionów.

Historia tłoczenia oleju

Historia tłoczenia oleju: jak jest teraz?

Płynne oleje roślinne są odpowiedzią na zapotrzebowania związane ze zdrową dietą i obecnością w niej nienasyconych kwasów tłuszczowych. Rekomendacje żywieniowe na całym świecie wskazują zastępować nimi źródła nasyconych kwasów tłuszczowych. Przykładowo, olej rzepakowy – pochodzący z nowoczesnych odmian rzepaku – ma bardzo dobry profil kwasów tłuszczowych. Jest bogaty w wielonienasycone kwasy tłuszczowe zarówno omega-3 jak i omega-6, przeciwutleniacze, witaminę E czy sterole roślinne.

Optima Omega 3

 

Obecnie, oleje produkuje się na masową skalę, aby móc sprostać żywieniowym zapotrzebowaniom ludzkości. Jednak postęp w technice nie tylko spowodował, że rodzajów wytwarzanych olejów jest więcej. Są one również bezpieczniejsze do spożycia i mają dłuższy termin przydatności, niż te produkowane w dawnych czasach. Najczęściej do celów spożywczych używa się olejów z: rzepaku, słonecznika, oliwek.

Jak wygląda produkcja?

Po obróbce wstępnej – w której ziarna są łuszczone, rozdrabniane i oczyszczane – następuje właściwy etap wydobywania oleju z nasion. Tak otrzymany produkt nazywamy olejem surowym, który można poddać procesowi rafinacji lub wytłoczyć na zimno.

Dzisiejszy konsument ma więc mnogość wyboru. Może określić nie tylko smak, ale i to czy woli kupić olej, który jest rafinowany czy taki, który wytłoczono na zimno. Obydwa procesy mają swoje wady i zalety, więc tylko od klienta zależy który mu bardziej pasuje.

Olej rafinowany

Jeżeli chcesz poczytać więcej o procesie rafinacji, zajrzyj tu.

olej tłoczony na zimno

 

Walory zdrowotne olejów roślinnych

Spożywanie olejów roślinnych jest bardzo ważne i to właśnie one powinny stanowić większość obecnych w diecie tłuszczów. Są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, koniecznych do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu. Wpływają korzystnie na układ nerwowy, układ krążenia, są źródłem witaminy E i pomagają przyswajać inne rozpuszczalne w tłuszczach witaminy D, K i A.

Przypisy

  • Bartuzi K.: Oleje roślinne, charakterystyka i technologia wytwarzania, Journal of NutriLife, 2012, 09, ISSN:2300-8938;
  • Bartkowiak-Broda I., Nowe odmiany rzepaku, nowa jakość oleju, [w]: Olej rzepakowy. Nowy surowiec, nowa prawda, red. Krzymiński J., Polskie Stowarzyszenie Producentów Oleju.
Podsumowanie
Historia tłoczenia oleju
Tytuł
Historia tłoczenia oleju
Autor
Wydawca
Poznaj się na tłuszczach
Logotyp