Witamina E, ze względu na to, że jej powszechne występowanie w tłuszczach, można by nazwać „tłuszczową witaminą”. Dzięki swoim właściwościom jest jednak nazywana witaminą płodności – dlaczego?

Witamina E – witamina płodności

Historia witaminy E sięga lat dwudziestych ubiegłego wieku. Wtedy to naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkley, prowadząc badania, odkryli substancję wpływającą pozytywnie na płodność szczurów. Zanim dokonali odkrycia, w doświadczeniu stosowali pełnowartościową karmę wzbogaconą o witaminy A, B, C i witaminy D.

Dopiero dodanie do niej całych ziaren pszenicy przyniosło efekty w postaci potomstwa u badanych zwierząt. W ten sposób, w dalszych badaniach, odkryto witaminę, którą nazwano kolejną literą alfabetu – E, a potocznie witaminą płodności (swoją nazwę tokoferol bierze z połączenia dwóch starogreckich słów: thokos– potomstwo i phero – rodzę, niosę).[1]

Rola witaminy E w organizmie człowieka

Witamina E występuje naturalnie pod postacią dwóch grup związków: tokoferoli  i tokotrienoli w ośmiu formach, które mają nieco inną aktywność biologiczną. Dlatego aby w pełni wykorzystać jej właściwości, warto dostarczać ją z różnorodnych źródeł. Jakie to właściwości?

Witamina e

Działanie przeciwstarzeniowe

Witamina E jest silnym bilogicznym przeciwutleniaczem. Chroni przed stresem oksydacynymi, czyli przed uszkodzeniem komórek, wywołanym przez wolne rodniki. Dzięki czemu spowalnia proces starzenia sięorganizmy. Poprawia działanie układu immunologicznego 2. Dzięki działaniu antyoksydacyjnemu wspiera także łagodzenie stanów zaplanych i zmian skórnych (np. łojotokowego zapalenia skóry czy trądziku 3.

Działanie kardioprotekcyjne

Witamina E odgrywa dużą rolę w prewencji chorób sercowo-naczyniowych. Wzmacnia i uelastycznia naczynia krwionośne, obniża krzepliwość krwi i utrzymuje odpowiednią przepuszczalność błon komórkowych. Ponadto uczestniczy w ochronie krwinek czerwonych. Dzięki czemy wpływa na prawidłową wydolność mięśni 4

Wpieranie płodności

Jak przystało na witaminę płodności, witamina E pozytywnie wpływa na układ rozrodczy i płodność mężczyzn, biorąc czynny udział w produkcji nasienia 5
 
niedobór witaminy e

Niedobór witaminy E może powodować 6

  • Zaburzenia wchłaniania tłuszczu,
  • Rogowacenia i starzenie się skóry,
  • wolniejsze gojenie się ran,
  • spadek koncentracji,
  • zaburzenia płodności,
  • zwiększone ryzyko chorób krążenia.

Czy można przedawkować witaminę E?

Codzienne zapotrzebowanie na witaminę E u osób dorosłych  nie powinno przekraczać 1000 mg/d.  Jednakże przekroczenie dziennej dawki witaminy E jest względnie bezpieczne, jej nadmiar jest metabolizowany i wydalany z organizmu. Jedynie długotrwałe stosowanie dawek (powyżej 1000 mg/d) może powodować osłabienie mięśni, bóle głowy, zmęczenie i zaburzenia widzenia.

Źródła witaminy E

Źródłem witamy E są głownie produkty pochodzenia roślinnego, przede wszystkim oleje roślinne np. oliwa z oliwek, olej rzepakowy, ryżowy i słonecznikowy, a także miękkie margaryny kubkowe powstające na ich bazie.

Bogatym źródłem witaminy E są także, roślinny strączkowe, orzechy (zwłaszcza pistacje, migdały, orzechy włoskie, ziemne i laskowe) oraz inne rośliny oleiste bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe: nasiona słonecznika, dyni, sezamu, awokado i kiełki pszenicy czy soi.

Czy wiesz, że witamina E…?


Czy wiesz że orzechy niełuskane zawierają więcej witaminy E, ponieważ łupina pełni ochronę przed jej utlenianiem? Dlatego mielenie nasion może przyspieszać jej ulatnianie oraz szybszą utratę właściwości.

Czy wiesz, że witamina E jest odporna na wysokie temperatury? Smażenie potraw na oleju roślinnym nie powoduje utraty cennych właściwości witaminy E pod warunkiem, że tłuszczu użyjemy tylko raz.

Czy wiesz że rafinowane oleje są praktycznie takim samym źródłem witaminy E jak oleje tłoczone na zimno?

Czy wiesz, że w owocach i warzywach znajdują się śladowe ilości witaminy E? Warzywa zawierające jej nieco większą ilość to: brokuły, szpinak, zielony groszek, brukselka, papryka, natka pietruszki, sałata czy kapusta.
 

Przypisy

[1] Strażnik zdrowia, Magazyn Medyczny Cukrzyca a Zdrowie nr 14/2012, s. 28-32.

[2] A. Zielińska*, I.  NOWAK, Tokoferole i tokotrienole jako witamina E, Chemik 2014, 68, 7, 585–591

[3] Knekt P et al., Epidemiology, 11, 2000, pp 402-405.

[4] Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Red. nauk. prof. Dr hab. Med. Mirosław Jarosz Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012, s. 112-113.

 

[5] Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Red. nauk. prof. Dr hab. Med. Mirosław Jarosz Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012, s. 112-113.

[6] Tamże. s. 113.

[7] M. Wroniak, Wartość żywieniowa olejów rzepakowych tłoczonych na zimno, Zywność. Nauka. Technologia. Jakość., (6) 85, 2012, s. 79-92.