Sklepowe półki są pełne produktów tłuszczowych do smarowania, które mogą dodać smaku przygotowywanym przez nas kanapkom i wzbogacić dietę o niezbędne dla organizmu tłuszcze. Z tego powodu stając przed tym tłuszczowym wyborem warto kierować się nie tylko smakiem, ale przede wszystkim własnym zapotrzebowaniem fizjologicznym. Pomoże w tym wiedza na temat poszczególnych kwasów tłuszczowych oraz ich zawartości w produktach.  Przyjrzyjmy się im zatem nieco bliżej.

Masło

Nazwa masło, masło extra, masło delikatesowe jest zarezerwowana tylko dla produktów, które zawierają od 82 do 90 proc. tłuszczu mlecznego[1]. Ponadto, zgodnie z prawem, kostka masła może zawierać do 16 proc. wody i do 2 proc. – tzw. suchej masy beztłuszczowej mleka (np. białko). Na sklepowych półkach można znaleźć także produkty, takie jak:

  • „masło o zawartości ¾ tłuszczu” – zawiera od 60-62 proc. tłuszczu mlecznego, bez dodatku tłuszczu roślinnego
  • „masło półtłuste” – zawiera od 39-41 proc. tłuszczu mlecznego, bez dodatku tłuszczu roślinnego

Śmietankowe i ekstra?

Poza tym, że masło ekstra nie może zawierać mniej niż 80% tłuszczu, powstaje ze śmietany pasteryzowanej i ukwaszonej. Na półkach z tłuszczem mlecznym znajdziemy także masło śmietankowe, może ono zawierać minimum 73,5 proc. tłuszczu mlecznego i jest produkowane
z nieukwaszonej śmietanki. Masło klarowane, to z kolei masło poddane procesowi podgrzewania, podczas którego zostaje ono oczyszczone z białka i innych substancji stałych pochodzących z mleka. Dzięki temu procesowi masło zyskuje wyższy punkt dymienia oraz dłuższy termin przydatności.

Spożywanie masła jest zalecane szczególnie dzieciom do 3. roku życia, osobom starszym i cierpiącym na schorzenia związanie z niedożywieniem i zaburzeniami wchłaniania. Masło jest źródłem witamin A, D i E, kwasu linolowego oraz kwasu masłowego (CLA). W związku z tym, że jest ono bogatym źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, nie powinno być spożywane bez ograniczeń w diecie osób dorosłych. Duża zawartość tych kwasów w diecie wpływa niekorzystnie na zmiany w profilu lipidowym podwyższając poziom trójglicerydów i cholesterolu LDL we krwi oraz zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy i choroby niedokrwiennej serca.

 

ramka_01032017_1_maslo

 

Margaryna

Głównym składnikiem wysokiej jakości margaryn kubkowych są naturalne oleje roślinne, takie jak olej rzepakowy czy słonecznikowy, które charakteryzują się dużą zawartością korzystnych dla zdrowia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i są naturalnym źródłem witaminy E. Zawartość tłuszczów roślinnych w margarynach może sięgać do 82%. Niektóre mogą zawierać także (zgodnie z prawem) maksymalnie 3 procent tłuszczu mlecznego. Informacja o jego zawartości jest zawsze podana na opakowaniu smarowidła. Margaryny, które nie zawierają ani grama tłuszczu mlecznego, mogą być zatem bezpiecznie spożywane przez osoby z nietolerancją laktozy.

Wysokiej jakości margaryny są zatem smarowidłem najbogatszym w korzystne dla zdrowia nienasycone kwasy tłuszczowe. Na sklepowych półkach znajdziemy również margaryny funkcjonalne wzbogacone w sterole roślinne, obniżające  stężenie cholesterolu we krwi, a także margaryny wzbogacane o wielonienasycone kwasy omega-3 i DHA, które są niezbędnym składnikiem naszej diety.

Smarowanie pieczywa wysokiej jakości margaryną jest zgodne z rekomendacjami żywieniowców dotyczącymi zwiększenia spożycia nienasyconych kwasów kosztem kwasów nasyconych pochodzenia zwierzęcego. W krajach basenu morza śródziemnego nie smaruje się pieczywa, a moczy się je w oliwie. W Polsce gdzie praktyka maczania pieczywa w olejach roślinnych jest niepopularna, a ludzie są przyzwyczajeni do smarowania, dobrym trikiem zastępującym nawyk z diety śródziemnomorskiej może być stosowanie margaryn kubkowych.

 

ramka_01032017_2_margaryna

 

Miksy tłuszczowe

Miksy tłuszczowe, to mieszanka olejów roślinnych z tłuszczem mlecznym. Miks tłuszczowy zawiera od 10 do 80% tłuszczu mlecznego oraz tłuszcz roślinny. W zależności od proporcji zawartych w nim tłuszczów można je znaleźć na sklepowych półkach pod różnymi nazwami, np. tłuszcz do smarowania pieczywa, ekstra do smarowania, smaczny śmietankowy, osełka śniadaniowa, osełka śmietankowa.

Miksy zawierają mniej niż masło nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, a dodatkowo są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych.

 

ramka_01032017_3_osełka

 

 

 

[1] https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=11423

[2] Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia – z upoważnienia ministra – na interpelację nr 27814 w sprawie nadmiernej konsumpcji tłuszczów trans w Polsce www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=51A453D2