Oliwa z oliwek, dzięki popularyzacji diety śródziemnomorskiej, już w latach 70. została okrzyknięta najzdrowszym spożywanym tłuszczem. Niegdyś była dość drogim i luksusowy produktem,  natomiast obecnie możemy bez większego problemu dostać ją w każdym sklepie. Na temat oliwy z oliwek i jej właściwego stosowania krąży wiele mitów. Jaką oliwę najlepiej kupować i w jaki sposób stosować ją w kuchni? Z tymi wątpliwościami postaramy się rozprawić w poniższym tekście.

Czym jest oliwa z oliwek?

Jest to tłuszcz roślinny, pozyskiwany w wyniku tłoczenia owoców z drzew oliwnych. Uprawa tego gatunku roślin jest szczególnie popularna w obszarze basenu Morza Śródziemnego. Za pierwsze z upraw, zgodnie z przekazami naukowymi, odpowiadają Fenicjanie.

Oliwa z oliwek charakteryzuje się zmienną, od złocistożółtej po jasnozieloną, barwę. Ma także charakterystyczny smak i zapach. Jako surowiec wykorzystuje się nie tylko owoce – oliwki, ale również liście, które służą jako surowiec zielarski.

Czym jest oliwa z oliwek?

Oliwa z oliwek to produkt składający się przede wszystkim z tłuszczu. Z tego względu cechuje ją wysoka kaloryczność. Jedna łyżka stołowa tego produktu dostarcza nam prawie 90 kcal (89,7 kcal). Warto jednak podkreślić, że te kalorie pochodzą głównie ze zdrowych, jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, których oliwa zawiera nawet ponad 70 g na 100 g produktu.

Oprócz tego w oliwie z oliwek znajdziemy także znaczne ilości dobrze przyswajalnej witaminy E. Obecne są tu także niewielkie ilości innych składników odżywczych takich jak:

  • żelazo;
  • cynk;
  • miedź;
  • jod;
  • fosfor;
  • a także substancje o właściwościach antyoksydacyjnych i obniżających poziom cholesterolu fitosterole roślinne, kwasy fenolowe czy skwalen.

Wartość odżywcza oliwy z oliwek

Produkt (wartości na 100g)Energia (kcal)Białko (g)Węglowodany (g)Tłuszcz (g)Jednonienasycone kwasy tłuszczowe (g)Witamina E (mg)
Oliwa z oliwek89700,299,670,1211,95

Rodzaje oliwy z oliwek

Wśród produktów dostępnych na rynku wyróżniamy kilka rodzajów oliw:

Oliwa (extra) virgin

Oliwa (extra) virgin – to oliwa uzyskana z owoców – oliwek wyłącznie w wyniku mechanicznego tłoczenia surowców. Finalny produkt składa się w 100% z tego, co udało się wydobyć z oliwek. Taka oliwa nie może zawierać żadnych dodatków np. takich, które by ułatwiały ekstrakcję tłuszczu. Oliwa extra virgin lub oliwa virgin cechuje się najwyższą zawartością substancji o potencjale antyoksydacyjnym, które są wrażliwe na światło lub temperaturę.

Oliwa, którą można określić jako extra virgin to taka, której kwasowość jest nie większa niż 0,8%, a oliwa virgin ma kwasowość na poziomie 2%. O poziomie kwasowości decyduje: metoda zbioru oliwek i jej jakość (świeżość oraz szybkość przetworzenia od chwili zebrania). Im niższa kwasowość, tym lepiej, bo oliwa jest bogatsza w naturalne antyoksydanty oraz witaminy. Aby dana oliwa mogła być sklasyfikowana jako extra virgin, musi uzyskać w ocenie organoleptycznej przynajmniej 6,5 punktów na 9-cio stopniowej skali.

Oliwa z oliwek rafinowana

Oliwa z oliwek rafinowana – to oliwa uzyskana z oliwy z oliwek (extra) virgin, która została poddana procesowi rafinacji. W wyniku takiej produkcji zmienia się smak, kolor i zapach oliwy. Proces ten zmniejsza liczbę substancji czynnych, a także pozwala pozbyć się substancji zanieczyszczających, które uniemożliwiają jej spożycie przed rafinacją. W celu nadania jej walorów smakowych i zapachowych dodaje się do niej niewielką ilość oliwy typu virgin. A już po dodaniu 1% naturalnej oliwy virgin można ją nazwać oliwą z oliwek.

Oliwa z oliwek dostępna w sklepach, jeśli nie ma oznaczenia „virgin” lub „extra virgin” to jest to oliwa z oliwek, która jest połączeniem  oliwy rafinowanej (oczyszczonej) z domieszką oliwy virgin.  Może się wydawać, że oliwa z oliwek to gorszy wybór, niż oliwa typu „virgin”. Nie jest to jednak prawdą. Oliwa z oliwek rafinowana ma co prawda niższą zawartość substancji czynnych, ale także charakteryzuje się wyższą odpornością na wysoką temperaturę. Z tego powodu może być, więc stosowana do dłuższego przygotowywania potraw w wyższej temperaturze.

Oliwa z wytłoczyn oliwek

Oliwa z wytłoczyn oliwek (tzw. “aceite de orujo” lub “sansa”, “pomace”) – to oliwa otrzymywana z masy pozostałej z tłoczenia innych rodzajów oliwy. Oliwa „pomace” zawiera niewielki dodatek oliwy extra virgin lub virgin. Natomiast głównym surowcem do produkcji tego rodzaju oliwy są wytłoki pozostałe z produkcji oliw nierafinowanych np.  nasiona, owoce czy skórki owoców pozostałe po wyciśnięciu soku. Liczba kwasowa oliwy pomoce jest na poziomie około 1%, co także świadczy o jej licznych walorach zdrowotnych.

Czytaj więcej w artykule: Jak wybrać dobrą oliwę?

Olej z oliwek i jej właściwości

Tak jak wcześniej wspomniano, oliwa z oliwek cechuje się szeregiem właściwości korzystnie wpływających na zdrowie. Do głównych składników tego produktu należy kwas oleinowy, który jest przedstawicielem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych. To właśnie te tłuszcze wspierają nasz układ krążenia. Dzięki temu, że w produktach spożywczych i daniach zastępują one nasycone kwasy tłuszczowe i tłuszcze trans, zmniejszają ryzyko chorób układu krążenia, nadciśnienia, cukrzycy i spowalniają rozwój miażdżycy.

Olej z oliwek i jej właściwości

Co więcej, także pozostałe składniki obecne w oliwie z oliwek takie jak witamina E, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, skwalen czy fitosterole roślinne mają działanie antyoksydacyjne, czyli opóźniające proces starzenia się organizmu, zmniejszające ryzyko zmian nowotworowych, a także korzystnie wpływają na gospodarkę lipidową krwi, obniżając poziom cholesterolu LDL (tzw. „złego” cholesterolu).

Oliwa do smażenia

Oliwa z oliwek, pomimo wysokiej zawartości cennych substancji czynnych, świetnie także nadaje się do smażenia i gotowania. Wszystko to za sprawą przeważających tu jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, które są odporne na działanie wysokiej temperatury. Jak szacują eksperci, oliwę typu virgin można podgrzewać nawet do 180 st. C. W związku z tym oliwa z oliwek jest rekomendowana zarówno na ciepło, jak i na zimno.

Polecany artykuł do czytania: Na czym smażyć? Rekomendujemy najzdrowsze tłuszcze do smażenia

Oliwa z oliwek do picia?

Z uwagi na liczne, cenne właściwości oliwy możemy spotkać się z poglądem, że oliwę z oliwek warto pić rano, zwłaszcza na czczo. Warto jednak wyjaśnić, że z naukowego punku widzenia, takie zachowanie nie ma swojego uzasadnienia.

Oliwa, ponieważ jest zdrowa, powinna być obecna w naszym jadłospisie każdego dnia, ale jako niezbędny dodatek do posiłków, a nie jako samodzielna „przekąska”. Warto pamiętać, że jest to także produkt wysokokaloryczny i w nadmiarze może przyczynić się do spożycia zbyt dużej liczby kalorii w ciągu dnia. W konsekwencji może to stanowić podstawę do wzrostu masy ciała. Jak wskazują eksperci, spożywane tłuszcze powinny stanowić około 30% spożytych kalorii w ciągu dnia, co w praktyce dla większości z nas wynosi około 60 – 70 g tłuszczu na dzień.

Kosmetyczne zastosowanie oliwy – oliwa z oliwek na włosy, rzęsy, twarz i skórę

Oliwa z oliwek, dzięki temu, że w znacznym stopniu składa się ze substancji o właściwościach hydrofobowych, doskonale nawilża skórę, a także odżywia i wygładza włosy i rzęsy. Produkt ten warto stosować nie tylko w kuchni, ale także podczas domowych zabiegów pielęgnacyjnych.

Połączenie oliwy z innymi tłuszczami np. olejem rycynowym lub arganowym sprawdzi się zwłaszcza podczas przygotowywania domowych:

  • wygładzających maseczek na włosy;
  • regeneracyjnych odżywek do rzęs;
  • nawilżających maseczek do skóry twarzy;
  • nawilżających peelingów całego ciała.

Nałożenie mieszaniny tych olejów na włosy lub rzęsy pozwoli je natłuścić i zregenerować. Warto pamiętać także o tym, że maseczkę na włosy koniecznie należy zmyć, a domowa odżywka do rzęs sprawdzi się najlepiej na noc. Podobnie w przypadku zabiegów na ciało i twarz. Będą one skuteczniejsze, jeśli zaaplikujemy je na noc, a po zmyciu pozwolimy skórze odpocząć i się zregenerować.

Czy oliwa z oliwek jest zdrowa?

Biorąc pod uwagę zebrane powyżej informacje, możemy jednoznacznie stwierdzić, że oliwa z oliwek to bardzo zdrowy produkt. W codziennym żywieniu polecana jest każdemu z nas, a już zwłaszcza tym osobom, które chcą zadbać o swoje zdrowie, są na diecie odchudzającej, mają zwiększone ryzyko chorób układu krążenia lub zbyt wysoki poziom cholesterolu. Codzienne stosowanie oliwy poprawia nie tylko profil lipidowy krwi, ale także zmniejsza ryzyko innych chorób np. nowotworów lub cukrzycy. Zatem warto włączyć oliwę na co dzień do swojego menu, zarówno do dań na ciepło, jaki i na zimno.

Bibliografia

  • FAO/WHO. Standard For Olive Oils And Olive Pomace Oils Codex Stan 33-1981; 1- 9. Dostęp online 20.03.2020.
  • Wroniak i wsp. Oliwa Z Oliwek W Diecie Śródziemnomorskiej. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 5 (78), 26 – 36.
  • Kunachowicz i wsp. Tabele składu i wartości odżywczej. PZWL 2017.
  • Jarosz i wsp. Normy żywienia dla populacji Polski. Instytut Żywności i Żywienia 2017.
  • Niemieckie Towarzystwo Żywienia: Quelle für Teile der Tabelle Das passende Fett zum Braten und Frittieren. 01.2003.
Podsumowanie
Czego nie wiesz o oliwie z oliwek?
Tytuł
Czego nie wiesz o oliwie z oliwek?
Autor
Wydawca
Poznaj się na tłuszczach
Logotyp