16 października 2015 r. w Instytucie Żywności i Żywienia odbyła się konferencja pod hasłem „Tłuszcze w żywieniu człowieka – w poszukiwaniu prawdy”[1], która dedykowana była zarówno dietetykom, lekarzom i fizjologom, jak również nauczycielom akademickim oraz producentom żywności.

Podczas wydarzenia eksperci przedstawili najnowsze dane i rekomendacje na temat roli tłuszczów w żywieniu człowieka. Konferencja odbywająca się w Instytucie Żywności i Żywienia była okazją, by odpowiedzieć na takie zagadnienia jak: Czy należy bać się tłuszczów? Których? Czym smarować pieczywo? Jak tłuszcze wpływają na długość życia? Podsumowanie najważniejszych wniosków znajduje się w poniższym artykule.

„Polacy żyją dłużej, dzięki większemu spożyciu zdrowych tłuszczów”

To kluczowy wniosek płynący z konferencji zorganizowanej przez Ogólnopolskie Centrum Dietetyki Instytutu Żywności i Żywienia (IŻŻ). W ostatnich 60 latach spożycie tłuszczów w Polsce zwiększyło się aż trzykrotnie, wynika z analiz Instytutu.  Spadła natomiast zachorowalność i śmiertelność z powodu chorób sercowo-naczyniowych, które w największym stopniu wpływają na długość życia.

Zdaniem ekspertów przyczyn takiego stanu rzeczy należy upatrywać przede wszystkim w zwiększonym udziale tłuszczów roślinnych w diecie Polaków, kosztem spadku spożycia tłuszczów zwierzęcych.

Przytoczone przez prof. Wiktora B. Szostaka badania potwierdzają ewidentną korzyść zmiany nasyconych kwasów tłuszczowych na kwasy nienasycone – szczególnie wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega 6 i omega 3.

O tym, jak rozpoznać poszczególne kwasy tłuszczowe dowiesz się z artykułu: Zdrowe a niezdrowe tłuszcze – jak je rozróżnić? 

Tłuszcze Trans

Zagadnieniem związanym z tłuszczami trans, uznawanymi za najbardziej szkodliwy dla zdrowia typ kwasów tłuszczowych, zajęła się dr inż. Katarzyna Okręglicka z Zakładu Medycyny Zapobiegawczej i Higieny I Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Tłuszcze trans oddziałują niekorzystnie na wiele procesów metabolicznych, powodując m.in. podwyższenie poziomu tzw. złego cholesterolu LDL we krwi, co sprzyja rozwojowi miażdżycy i zawałom serca. Ekspert zwróciła uwagę na konieczność uregulowania prawnego w zakresie  stosowania tłuszczów trans w produktach spożywczych.

Sytuacja w Polsce

Zgodnie z unijnymi przepisami prawnymi (rozporządzenie 1169 obowiązujące od 13 grudnia 2014 r.), obecnie nie ma możliwości podawania informacji o wartości odżywczej żywności zawartości izomerów trans kwasów tłuszczowych. W Polsce wciąż jeszcze nie ma także wspólnych uregulowań prawnych dotyczących dopuszczalnej zawartości izomerów trans w produktach spożywczych, a tym samym kontroli ich zawartości.

Warto zaznaczyć, że coraz więcej krajów na świecie podejmuje działania mające na celu podwyższenie bezpieczeństwa i wartości żywieniowej produktów spożywczych nakładając ograniczenia zawartości izomerów trans w produktach spożywczych, dlatego ważne byłoby, aby również w Polsce podjęto takie kroki.

Przykładem dobrej praktyki w zakresie zwiększania bezpieczeństwa żywności są producenci margaryn, którzy od wielu lat dokładają wszelkich starań, by zapewnić swoim konsumentom najwyższej jakości produkty, które odpowiadają współczesnym rekomendacjom żywieniowym.

Samoregulacja produkcji margaryn

Podstawą dokonywanych samoregulacji produkcji margaryn jest Kodeks praktyk IMACE (the European Margarine Association). Zgodnie z nim maksymalna zawartość kwasów trans w margarynie została ustalona na poziomie 2% na bazie tłuszczu. Jednocześnie IMACE opowiada się za znakowaniem wszystkich produktów, będących źródłem tłuszczów trans, w których przekroczony jest 2% poziom tych tłuszczów.

Obecnie większość margaryn kubkowych dostępnych na rynku polskim zawiera śladowe ilości kwasów tłuszczowych trans tj.: poniżej 1%  na bazie tłuszczu, co określane jest jako „praktycznie nieobecne”, a więc nieszkodliwe dla zdrowia.

Więcej na ten temat w artykule: Tajemnicze tłuszcze trans.

Masło czy margaryna?

Trwający od wielu lat spór między zwolennikami masła i margaryny starała się rozstrzygnąć prof. Elżbieta Bartnikowska, ale już na wstępie swojego wystąpienia podkreśliła, że odpowiedź na pytanie: „Masło czy margaryna, czym smarować?” nie może i nie będzie jednoznaczna.

Rekomendacje na temat tego, czy do smarowania pieczywa wybierać masło czy margarynę zależą od potrzeb fizjologicznych człowieka. Najważniejszą zasadą żywienia dla osób zdrowych jest urozmaicenie.

Z tego względu do smarowania pieczywa konsumenci mogą wykorzystywać oba te produkty. Bogata gama produktów do smarowania pieczywa umożliwia konsumentom łatwiejsze wdrożenie zaleceń żywieniowych dotyczących zarówno zredukowania spożycia tłuszczu, jak i skorygowania błędów dietetycznych dotyczących struktury spożycia kwasów tłuszczowych.

Czym jeszcze należy się jeszcze kierować wybierając produkty do smarowania, o tym w artykule Masło czy margaryna – czym smarować? .

 

Zdjęcie tytułowe pochodzi z strony IŻŻ: http://www.izz.waw.pl/images/files/02.JPG

Przypisy

[1] Na podstawie materiałów prasowych konferencji „Tłuszcze w żywieniu człowieka – w poszukiwaniu prawdy” w Instytucie Żywności i Żywienia w dn. 16.10.2015 r.